DÜNYA  EMZİRME  HAFTASI       

                           1- 7  AĞUSTOS

MEME  SORUNLARI 

     Yassı ya da içe çökük meme başları

           Bu tip meme başları sıkıldıklarında dışarı çıkmaz tersine göğüsün içine çekilir.    Yapısal bir bozukluktur.

 Öneriler :

1.     Gebeliğin son 1 ayında meme başına germe ve çekme mesajları yapılmalıdır.

2.     Emzirmeden önce her iki baş parmak meme başının her iki yanına konur ve göğüse bastırılırken yana doğru çekilerek meme başının çıkması sağlanabilir.

3.     Emzirmeden önce meme pompasının kullanılması da önerilebilir.

Meme başı çatlakları

     Meme ucunun zedelenerek çatlaması ve yara olması emzirmenin ilk dönemlerinde görülen bir sorundur. Emzirme tekniği ile ilgilidir. Bebeğin emerken areolayı da kavrayacak yerde yalnız meme ucunu tutması sonucu meme başı zedelenerek çatlaklar oluşur. Uygun pozisyonda emziren kadınlarda bu soruna rastlanmaz.

     Öneriler:

1.   Bebeğin emzirme pozisyonu gözlenerek hatalı noktalar düzeltilmelidir. Bu amaçla emzirme danışmanlığı da verilebilir.

2.   Bebeğe biberon veya yalancı meme kullanımı bırakılmalıdır.

3.   Emzirmeler kısa süreli fakat sık aralıklarla olmalıdır.

4.   Emzirmeye daha az ağrıyan memeden başlanmalıdır.

5.   Bebek çok acıkmadan emzirilmelidir.

6.   Her emzirişte oturuş pozisyonu değiştirilmelidir.

7.   Emzirirken memenin aerolasının bebeğin ağzına iyice girdiği kontrol edilmelidir.

8.   Emzirdikten sonra meme sıkılarak az miktar sütün meme başında kuruması sağlanmalıdır. Meme başı iyice kurutulmalı ve kurutulduktan sonra gliserin sürülmelidir. Kurutma için saç kurutma makinesinden yararlanılabilir.

9.   Sütyenin pamuklu bir kumaştan olmasına dikkat edilmelidir.

10.   Meme ucuna tahriş edici maddeler sürmekten kaçınılmalıdır.

Göğüslerde süt birikmesi

Sütün fazla yapılması ve kılcal damarlarda kanın birikmesi sonucu göğüsler şişer. Ağrılı olabilir, bazen hafif ateş yapabilir. Genellikle süt salgısının arttığı ilk günlerde görülür. Bebeğin iyi emmemesi, öğün aralıklarının uzun olması sonucu gelişebilir.

          Öneriler:

1.     Bebek  sık emzirilmelidir.

2.     Bebek emmekte zorlanıyorsa , anne sütü sağılarak memeler bir miktar  boşaltılmalıdır.

3.     Ağrılı göğüsün üzerine sıcak havlu konularak süt akıtılmaya çalışılmalıdır.  

4.    Anne kesin istirahat etmelidir.

5.    Annenin ağrısı olursa analjesik olarak parasetamol verilmelidir.

  Kanalda tıkanıklık

           Tıkanmış kanal göğüste bir şişlik olarak ele gelir. Bazen kırmızı ve ağrılı olabilir. Bu durum süt kanallarının tam boşalmaması, annenin sütün dolaşımını engelleyen dar sütyen giymesi veya süt akımını engelleyecek şekilde yüzükoyun uyuması sonucu gelişebilir :

          Öneriler:

1.     Emzirmeye daima şişliğin olduğu taraftan başlanmalıdır.

2.     Emzirme sırasında koltukaltından meme başına doğru masaj yapılmalıdır.

3.     Her emzirme sonunda göğüsler iyice boşaltılmalıdır.

4.     Her emzirme farklı pozisyonda yapılmalıdır.

5.     Meme başında kuruyan süt pıhtıları ıslak bir bezle alınmalıdır.

6.     Sıcak kompresler uygulanmalıdır.

  Mastit

           Mastit yaygın meme dokusu iltihabıdır. Tek veya çift taraflı olabilir. Bakteriyel bir nedene bağlı olabilir veya kanal tıkanıklığı sonucu gelişebilir.

Bakteriyel nedene bağlı olarak gelişen tipte bulgular kanal tıkanıklığına benzerdir, ancak, daha şiddetlidir. Tedavi açısından kanal tıkanıklığı sonucu basit iltihaba bağlı mastit ve bakteriyel enfeksiyona bağlı mastit arasında ayırıcı tanının yapılması önemlidir (Tablo 1)

Tablo 1. Obstrüktif (kanal tıkanıklığına bağlı) mastit ile enfeksiyöz mastitin ayırıcı tanısı

         Mastitin tedavisi süt kanallarının tıkanıklığında olduğu gibidir. Enfeksiyöz mastitlerde de bebeğin emzirilmesinde bir sakınca yoktur. Yapılan sınırlı çalışmalarda mastitli annelerin sütlerindeki mikroorganizmalar nitelik ve nicelik olarak mastiti olmayan annelerinkinden farklı bulunmamıştır. Ayrıca anne sütündeki antiinfeksiyöz maddeler bebeğin barsak florasında patojen mikroorganizmaların üremesini engellemektedir. Mastit sırasında göğüslerin boşaltılması meme apsesinin gelişmesini önlemek açısından çok önemlidir. Bakteriyel enfeksiyona bağlı mastitte antibiyotik tedavisi gereklidir. Etken genellikle staphylococcus aureustur. Antibiyotik seçimi buna göre yapılmalıdır.

Mastitin nedeni araştırılarak, yinelenmesi önlenmelidir (Tablo 2) .

Tablo 2.  Süt kanallarında tıkanıklığa ve mastite hazırlayıcı durumlar

Öneriler :

1. Etkilenmiş meme bölgesindeki süt boşaltılmalıdır.

2. Sık sık emzirilmelidir.

3. Bebek emerken memeye masaj uygulanmalıdır.

4. Öğünler arasında memelere sıcak kompresler uygulanmalıdır.

5. Emzirme sağlam taraftan başlatılmalıdır.

6. Bebeğe, her emzirmede değişik bir pozisyon verilmelidir.

7. Eğer emzirmek zorsa, anneye sütünü sağmasında yardımcı olunmalıdır.

8. Eğer anne ilk görüldüğünde ciddi belirtileri varsa

• Belirtiler şiddetlenmişse,

• Çatlak oluşmuşsa,

• İyileşme olmamışsa,

tedaviye aşağıdakiler eklenmelidir.

*  Antibiyotik

*  Annenin tam istirahati

*  Ağrı kesiciler (parasetamol)

Meme apsesi

Genellikle iyi tedavi edilmemiş mastite bağlı olarak ortaya çıkar. Acil tedavi edilmesi gereken ağrılı bir durumdur. Antibiyotik tedavisine ek olarak cerrahi drenaj yapılmalıdır. Emzirmeye her iki göğüste de devam etmenin hiçbir sakıncası yoktur ve mastitin tekrarlamaması ve emzirmenin başarı ile devamı açısından önemlidir. Ağrı nedeniyle anne emziremiyorsa göğüsler günde birkaç kez boşaltılmalıdır.

  Süt yapımında azalma

 Süt miktarı azalmışsa bebek beslenmeden sonra ağlar, huzursuz olur. Annenin yorgunluğu, yetersiz sıvı alımı, hastalık veya başka nedenlerle bebeğin memeyi almaması veya bazı öğünleri atlaması, biberonla başka sütler verilmesi, annenin emzirme konusunda endişeli, sinirli ve huzursuz olması süt salgısında azalmaya yol açan nedenlerdir.

Öneriler:

1.     Anne istirahat ettirilmeli, eşi ve çevresi ilgi ve şefkat göstermelidir.

2.     Annenin sıvı alımı arttırılmalıdır.

3.     Ek sütlere başlanmışsa bunlar yavaş yavaş kesilmelidir.

4.     Bebek sık aralıklarla emzirilmelidir.

  Anne sütünün göreli yetersizliği

           Birçok bebekte 2 haftalıktan sonra büyüme temposunda birkaç gün süreli hızlanmalar oluşur. Bu dönemlerde bebekte açlık hissi artar, süt gereksinimi çoğalır. Bebek sık sık emzirilirse , süt yapımı da bebeğin isteğine paralel olarak artar. Annenin yorgunluğu, uykusuz kalması gibi nedenlerle süt salgısının göreli azaldığı, ya da bebeğin gereksiniminin arttığı durumlarda 72 saatlik sık emzirme süresinden sonra süt yapımı istenilen düzeye ulaşmakta ve tekrar rutin beslenme programına dönülebilmektedir. Sık emzirme yanında annenin bol sıvı alması ve dinlenmesi de sağlanmalıdır.

   Yetersiz boşalma refleksi

 Bebeğin emzirme sırasında huzursuzlaşması ve 1-2 dakika emdikten sonra memeyi bırakması ile farkedilir. Annenin emzirme sırasında huzursuz ve gergin olması sütün boşalma refleksinin (let down refleksi) oluşmasını engeller. Bu durumda alveollerdeki süt, kanallara boşalarak çocuğun ağzına ulaşamaz.

Öneriler:

1.     Annenin bebeğini sakin, rahat olarak beslemesi sağlanmalıdır. Bunun için annenin emzirirken müzik dinlemesi, televizyon seyretmesi, soğuk veya sıcak bir içecek alması önerilebilir.

2.     Emzirme, bebek çok fazla ağlamaya başlamadan başlatılmalıdır.

3.     Boşalma refleksi oluşurken çocuk ninni söyleme, okşama gibi çeşitli yollarla sakinleştirilmeye çalışılmalıdır.

4.     Memelere masaj yapılmalıdır (Marmet tekniği)

  Bebeğin memeyi almaması

         En sık neden pozisyon hatasıdır. Bebeğin hastalığı diğer bir nedendir. Nadir olarak bazı sağlıklı bebekler anne memesini güç alırlar. Biberon ya da yalancı emzik kullanan bazı bebeklerde de meme şaşkınlığı olarak tanımlanan bu durum  gözlenebilir. Düzeltilmesi için anneye destek vererek, sabırla uğraşmak gerekir. Ayrıca bebeğe yalancı meme verilmemesi önerilir.      

     GERİ  DÖN